विधीक फ्रेमवर्क

राष्ट्रीय अणकार मोहीम, वा एनटीएम, ही सरकाराच्या कार्यकारी आदेशा वरवीं स्थापन केल्या, जाचें भारतीय भाशा संस्था (सीआयआयएल) ही नोडल एजन्सी म्हूण काम करतली, जाचें मुख्यालय मैसूर आसा आनी नवी दिल्लींत लायसन कार्यालय आसा. ह्या कार्यान्वयाचे नदरेंतल्यान स्पश्टपणान खूब फायदो जातलो. पूण, सध्याची येजवण कालावधी सोंपल्या उपरांत, ताचें पुनरावलोकन करतले, आनी हो प्रोग्राम स्वताच्या बळार उबो रावता, जाल्यार तो सीआयआयएल कडल्यान वेगळो करून, सोसायटीस रेजिस्ट्रेशन एक्ट (1860, केंद्रीय अधिनेम) खाला स्वायत्त संस्थेच्या रुपांत स्थापीत करतले.

एनटीएमाची वेवस्थापीक बांदावळ ही ल्हान आनी लवचीक आसा, जंय सामकी कमी साधानसुविधा आसा. एनटीएमाचे संघटनात्मक बांदावळी विशीं, सुरवातेक फकत तीन स्तर आसपाचो प्रस्ताव आशिल्लो:

  » मानादीक मनीसबळ संसाधन मंत्री हांच्या फुडारपणा खाला वांगडी आशिल्ली सल्लागार समिती1
  » मनीसबळ मंत्रालयाची नामनिर्देशीत व्यक्ती/ वरिश्ठ अभ्यासक हांच्या फुडारपणा खाला गवर्निंग बोर्ड2 (जीबी), जी प्रकल्पाचे प्रगतीचें निरिक्षण करूंक खूब खेपे मेळटलो.
  » 101 वांगड्यांचो आसपाव आशिल्ली जनरल कौंसील3 (जीसी), जातूंत संस्थात्मक आनी वैयक्तीक अशे दोनूय प्रकाराचे वांगडी आसतले, जे एनटीएमाचे भाग आसतले.

पूण आतां फकत एक प्रकल्प सल्लागार समिती (एनटीएम-पीएसी) स्थापन करपाचो निर्णय घेतला, जी मार्गदर्शन दितली आनी 25 वांगड्यांचो आस्पाव आशिल्ली देखरेख एजन्सी म्हूण काम करतली. एनटीएम खातीर नोडल अधिकारी म्हूण काम करपी सीआयआयएलचो संचालक एनटीएम-पीएसीचो अध्यक्ष आसतलो. एनटीएम खातीर प्रकल्प संचालकाची नेमणूक जाय मेरेन मिशनाचे काम चालूच उरचे देखून, सीआयआयएलाच्या शिक्षणीक सचिवान एनटीएम-पीएसीचो वांगडी-सचीव म्हूण काम करपाक जाय. तातूंत तीन अतिरिक्त पदसिद्ध वांगड्यांचो आसपाव आसतलो - संयुक्त सचीव (भाशा), वा संचालक (भाशा), उच्च शिक्षण खातें, मनीस संसाधन उदरगत मंत्रालय, भारत सरकार, संयुक्त सचीव आनी अर्थीक सल्लागार, वा एकात्मिक अर्थीक विभाग (मनीस संसाधन उदरगत) हांचो नामनिर्देशीत आनी विज्ञानीक आनी तंत्रीक परिभाशा आयोगाचो (सीएसटीटी), नवी दिल्लीचो अध्यक्ष.

"ह्या पांच वांगड्या भायर हेर वीस वांगड्यांची निवड एचआरडी मंत्रालया वतीन पाळी वरवीं वेंचून काडटले : (अ) अणकार शिकोवपी वेगवेगळ्या विद्यापिठाच्या विभागांतले दोन प्रतिनिधी, (ब) वेगवेगळ्या राज्यांतले दोन प्रतिनिधी (पाळी तत्वाचेर) – भाशा आनी अणकाराचेर भर दिवपी त्या त्या राज्यांतल्या संस्थांचें वा अकादेमींचें प्रतिनिधीत्व, (क) भाशा विद्यापिठाचो एक चान्सलर, (ड) पुस्तक विक्रेते आनी प्रकाशकां मदले तीन प्रतिनिधी, (इ) साहित्य अकादेमीचो सचीव, (च) नॅशनल बुक ट्रस्टाचो (एनबीटी) संचालक, (छ) अणकार साधनां वा तंत्रगिन्यानाच्या मळार संशोधन आनी उदरगत करपी वेगवेगळ्या आयआयटी/एनआयटी वा उद्देगीक संस्थांचे दोन प्रतिनिधी, (ज) वेगवेगळ्या भारतीय भास आनी इंग्लीशींतले पांच अणकार तज्ञ, (झ) वेगवेगळ्या क्षेत्रांतले दोन प्रतिनिधी, आनी (ञ) खाजगी संस्था, कॉर्पोरेट संस्था वा अणकार कार्यांत रस आशिल्ल्या खाजगी व्यक्तीं मदलो एक."

"वयर सांगिल्ले अतिरिक्त, एनटीएमाच्यो आनीक खुबश्यो सल्लागार उप-समिती आसतल्यो, वा कार्य समूह आसतले, जातूंत दरेकी श्रेणींत वैयक्तीक सल्लागार आनी तज्ञांचो आसपाव आसतलो (जशें विज्ञानीक अणकार, तंत्रीक अणकार, तत्काळ अणकार/ दुभाशीकरण, वा यंत्रीक अणकार आनी हेर)"


1. 1. पयलींच्या येवजण्यांत, मनीस संसाधन उदरगत मंत्रालयान मान्यताय दिल्ल्या प्रमाण राष्ट्रीय अणकार मिशनाच्या सल्लागार समितींत 25 वांगडी आसतले, आनी एनटीएम खातीर ही सर्वोच्च निर्णय घेवपी संस्था आसतली.

2. अणकार शिकोवपी वेगवेगळ्या वि‌द्यापिठातल्या विभागातल्यान ह्या 'प्रशासकीय मंडळा' (जीबी) खातीर वागड़ी, अणकाराचेर म्हत्वाचे लक्ष केंद्रित करपी वेगवेगळ्या राज्यांतल्यो संस्था, तंत्रीक संस्थांतले प्रतिनिधी, प्रकाशन उद्‌देगांतले व्यक्ती, आयआयटी, एनआयटी आनी उद्देगातल्यान अणकार साधना आनी तंत्रगिन्यान विकसीत करपात वाटेकार जाल्ले तशेच अणकारात अधिकृत भागधारक तयार करपाची येवजण आशिल्ली, जीबीत अणकार शिकोवपी वेगवेगळ्या विद्‌यापीठ विभागातले दोन वांगडी आसू येतात, तशेच वेगवेगळ्या राज्य सरकाराचे प्रतिनिधित्व करपी दोन वांगडी पाळी तत्वाचेर आसू येतात असो प्रस्ताव आशिल्लो खास करून भाशा आनी अणकाराचेर भर दिवपी राज्यातल्यो संस्था आनी अकादेमीचे प्रतिनिधित्व करतना पुस्तक विक्रेते आनी प्रकाशक गिल्ड, आयआयटी, एनआयटी आनी अणकार साधना आनी तंत्रगिन्यान विकसीत करपी उद्‌देगातले दोन वांगडी तशेच एनईआरटी, एनबीटी आनी साहित्य अकादमी सयत अणकारातले दोन अधिकृत भागधारक धाडटले. राष्ट्रीय ज्ञान आयोग (एनकेसी) आनी नियोजन आयोगान प्रचारीत केल्ल्या भौशीक खाजगी भागीदारी मॉडेलाचे प्रतिबिब दाखोवपा खातीर ही संस्था स्थापन जातली असो समज आशिल्लो. हे वागडी दोन वर्साचो कार्यकाळ पुराय कपाचे आशिल्ले, तातूत काय पदसिद्ध वागडी जशे की जोड़ सचीव (भाशा) आनी एचआरडी मंत्रालयाचे अर्थीक सल्लागार तशेच सीएसटीटीचे अध्यक्ष हाचो आस्पाव आशिल्लो. दर दोन वर्साच्या काळा उपरात एचआरडी मंत्रालया कडल्यान गव्हर्निंग बोर्डाची फेररचणूक करतले, असो समज आशिल्लो.

3. सुरवेक सामान्य परिशदेंत 101 वांगडी आसपाक शकतात असो प्रस्ताव आशिल्लो.. तीन पांवड्या वयले रचणुके भितर प्रशासकीय मंडळाक (जीबी) सामान्य परिशदेकडल्यान सुचोवण्यो मेळटल्यो असो समज आशिल्लो. सोसायटीच्या सामान्य परिशदेच्या (जीसी) बांगडीपणांत अणकार उद्देग, विंगड विंगड अणकार संघटना, वैयक्तीक लेखक, कोशकार आनी वेगवेगळ्या भाशा जोड्यांचे प्रतिनिधित्व करपी अनुवादक तशेच नॅशनल बुक ट्रस्ट (एनबीटी), साहित्य अकादेमी, आयसीएसएसआर, आयसीपीआर आदी संस्थांचे अध्यक्ष, संचालक आनी सचीव हांचो आस्पाव जावपाची अपेक्षा आशिल्ली. तशेच हेर विशयांचो भाग म्हण अणकाराचे अभ्यासक्रम दिवपी विद्यापिठांतले नामनेचे अभ्यासक (जशे की हिंदी, इंग्लीश, भासविज्ञान, तुलनात्मक साहित्य, आदी) वा अनुवाद अभ्यासांत मास्टर्स, एम. फिल, वा पीजी डिप्लोमा प्रोग्राम, तशेंच अणकारांत जाणकार आशिल्ल्या विंगड विंगड मळांवयले तज्ञ (जशें कायदो, वैजकी, शारिरीक विज्ञान, जीवशास्त्र, समाजीक विज्ञान, साहित्य, कला आदी) चड करून नामनेच्या संस्थां कडेन जोडिल्ले. ते भायर, भारतीय भाशा आनी/वा मनीस संसाधन उदरगत, संस्कृती, गृह मंत्रालय (राजभास खात्या सयत), म्हायती आनी प्रसारण, दळणवळण आनी म्हायती तंत्रगिन्यान आनी परराष्ट्र वेव्हार मंत्रालयांतल्यान अणकार हाताळपी सरकाराचे वेगवेगळे फांटे राष्ट्रीय अणकार मोहिमेच्या (एनटीएम) सामान्य परिशदेत आसपावीत करूं येता.